Het Nederlandse landschap wordt gedomineerd door landbouw, bebouwing en infrastructuur. Met ruim 500 inwoners per vierkante kilometer is Nederland een van de dichtstbevolkte landen in Europa, en de druk op de natuur is dienovereenkomstig. En toch: in de marge van het intensief gebruikte land, in de beschermde gebieden, langs de rivieren en in de kustzone, leeft een opmerkelijk rijke wereld van planten en dieren.

Vogels: Nederland als vogelparadijs

Nederland is een wereldberoemde bestemming voor vogelaars. De ligging op de trekroute van miljoenen trekvogels tussen arctische broedgebieden en Afrikaanse overwinteringsplaatsen maakt Nederland tot een van de belangrijkste doortrekgebieden van Europa. Het Waddengebied — een UNESCO Werelderfgoedgebied — is de grootste intergetijdenzone van de wereld en voedingsgebied voor miljoenen waadvogels. De grutto, het nationale boerenlandvogel van Nederland, is tegelijkertijd het meest bedreigde broedvogel van het land: zijn populatie is de afgelopen vijftig jaar dramatisch afgenomen door intensivering van de landbouw.

Grote zoogdieren: het herstel van een verloren fauna

In de tweede helft van de twintigste eeuw zijn enkele grote zoogdieren teruggekeerd naar Nederland. De bever — uitgestorven in Nederland in de negentiende eeuw — is succesvol herintroduceerd in de jaren tachtig en negentig en leeft nu in rivierendalen door het hele land. De otter volgde, en is nu te vinden in wetlands en slotenarme polders in Noord-Holland en Friesland. Het wolf heeft spontaan de grens overgestoken en heeft zich gevestigd op de Veluwe — en loopt nu bij gelegenheid door woonwijken aan de rand van Arnhem.

Flora: van heide tot orchideeën

Het plantenlandschap van Nederland is divers en regionaal sterk gedifferentieerd. De uitgestrekte heidevelden van de Veluwe en Drenthe bloeien in augustus in een adembenemend paars; de kalkrijke hellingbossen van Zuid-Limburg herbergen orchideeën die nergens anders in Nederland voorkomen; de duinen zijn een biotoop voor zeldzame mossoorten, kruipwilg en duindoorn. Veel van deze ecosystemen zijn afhankelijk van actief beheer — zonder begrazing of plaggen degraderen ze snel naar monotone grasvlakten of verbost landschap.

Wat u kunt doen

  • Bezoek een van de 21 Nationale Parken — van de Hoge Veluwe tot de Biesbosch en de Wadden.
  • Doe mee aan burgerwetenschapsprojecten zoals Waarneming.nl of Sovon voor vogels.
  • Plant inheemse soorten in uw tuin — van sleedoorn tot wilde kers en meidoorn.
  • Koop voedsel van biologische boeren die werken met landschapscoöperaties of ANLb-beheer.